Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka

Logo_PK_Puszcza_Zielonka

Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka leży na północny wschód od Poznania i obejmuje środkową część obszaru zwanego potocznie puszczą Zielonka. Położony jest na terenie 5 gmin: Czerwonak, Kiszkowo, Murowana Goślina, Pobiedziska i Skoki.
Utworzony został na mocy rozporządzenia nr 5/93 Wojewody Poznańskiego z 20 września 1993 r. w celu zachowania, ochrony i odnowy największego i najbardziej zbliżonego do naturalnego kompleksu leśnego środkowej Wielkopolski, o dużych wartościach przyrodniczych, krajobrazowych i naukowo-dydaktycznych. Dla skuteczniejszej ochrony walorów Parku wyznaczona została wokół niego strefa ochronna, tzw. - otulina. Po przeprowadzonej w 2004 r. korekcie granic Parku, część terenów otuliny włączona została w jego granice z mocy rozporządzenia nr 10/04 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 26 stycznia 2004 r. Obecnie powierzchnia Parku wynosi 12 202 ha, a powierzchnia otuliny – 9 538,55 ha.

Nazwa puszcza Zielonka pojawiła się przed II wojną światową, jako potoczne oznaczenie dużego kompleksu leśnego położonego w pobliżu Poznania. Upowszechniła się w ciągu ostatnich 40 lat, gdy rozwinął się na tym obszarze ruch turystyczny i rekreacyjny. Jedynie rozmiar lasów, a nie charakter upoważniają do nazywania ich „puszczą”.

Urozmaicona rzeźba powierzchni Parku ukształtowana została w okresie ostatniego zlodowacenia, kiedy wytworzyły się strefy pagórków oraz doliny i rynny jeziorne. Południowy skraj Parku sięga pasma tzw. środkowo-poznańskiej moreny czołowej, którego jedną z kulminacji jest Dziewicza Góra (143 m n.p.m.) – najwyższe wzniesienie terenu objętego ochroną. Na północ od tego pasma rozpościera się rozległy obszar pagórkowatej moreny dennej, będący pod względem podziału geograficznego zachodnią częścią Pojezierza Gnieźnieńskiego. Jest ona wyniesiona 90–110 m n.p.m. Teren ten ożywiają wcięte weń rynny polodowcowe. Największa z nich przebiega od Pobiedzisk przez Murowaną Goślinę aż po dolinę Warty - z 14 jeziorami, z czego 10 leży na obszarze Parku. Inne godne uwagi rynny to: dolina rzeki Trojanka, ciągnąca się od Huty Pustej przez Zielonkę, Głęboczek i Głębocko, oraz rynna rzeki Dzwonówka (Potoku Dzwonowskiego) od Dąbrówki Kościelnej przez Dzwonowo i Sławicę. Są to dwa główne cieki płynące przez tereny w północnej części Parku. W części południowej Parku sieć hydrograficzną stanowią: Struga Owińska, Kanał Wronczyński i Kanał Goślinka. Środkowa, najwyżej wyniesiona część terenów leśnych jest bezodpływowa.

Na podniesienie atrakcyjności terenu Parku w dużej mierze wpływają jeziora, których na terenie Parku jest około 30, w tym 19 akwenów o powierzchni powyżej 1 ha. Większość, to śródleśne jeziora występujące w rynnach subglacjalnych, przeważnie przepływowe, całkowicie otoczone lasami, o zarośniętych i często zabagnionych brzegach. Do największych jezior Parku należą: Stęszewsko-Kołatkowskie (78,4 ha), Worowskie Wielkie (40 ha), Gackie (31 ha), Dzwonowskie (27 ha). Do najmniejszych jezior w grupie 19 akwenów należą: Kociołek (1 ha), Głęboczek (2ha) i Głębocko (3 ha). Szczególną malowniczością odznaczają się jeziora: Miejskie (12 ha) koło Okońca i Leśne (11 ha) koło Głębocka. Ogółem wody na terenie Parku stanowią 3,6% jego powierzchni. Na terenie otuliny największym jeziorem jest Jez. Turostowskie.

Specyficzną cechą Parku jest bardzo wysoki udział terenów leśnych – 78,4% jego powierzchni. Lasy charakteryzują się dobrze zachowanymi i urozmaiconymi zbiorowiskami leśnymi. Można tu wyróżnić aż 12 typów siedliskowych lasu. Przeważają siedliska boru mieszanego świeżego i lasu mieszanego świeżego, gdzie dominuje sosna i dąb. Przez tereny Parku przebiegają wschodnie granice naturalnego występowania buka, klonu, jaworu i brekinii. Bogate i zróżnicowane jest także podszycie lasów, które tworzą m. innymi: leszczyna, kalina, tarnina, głóg, kruszyna, bez czarny, dereń oraz występujący na kilku stanowiskach wawrzynek wilczełyko. Z osobliwości florystycznych występujących na terenie Parku wymienić należy m. innymi: reliktowy żywiec dziewięciolistny, lilię złotogłów, kokorycz pustą, przylaszczkę pospolitą, sasankę łąkową, pełnika europejskiego i czerniec gronkowy. Z rzadkich roślin wodnych i torfowiskowych występują tu m.in. grzybienie białe, grążel żółty, rosiczki, jaskier wielki, kruszczyk błotny i kłoć wiechowata.

W parku rośnie około 200 szt. drzew pomnikowych, w tym - 4 grupowe pomniki przyrody. Są to przede wszystkim stare dęby i sosny, ale także graby, kasztanowce, wiązy i buki. Jedyny głaz o pomnikowych rozmiarach pełni dziś funkcję pomnika w Zielonce.

Z fauny Parku najlepiej rozpoznaną grupą są kręgowce. Znaczne powierzchnie lasów sprzyjają bytowaniu jeleni, danieli, saren, dzików i licznej populacji lisów. Spotyka się tu również zające, borsuki, kuny, a także będące pod ochroną wydry i bobry. Stwierdzono występowanie 13 gatunków nietoperzy, w tym borowiaczka – jednego z najrzadziej spotykanych w kraju nietoperzy. Tereny Parku odznaczają się również dużymi walorami ornitologicznymi. Stwierdzono występowanie 134 lęgowych gatunków ptaków. Na uwagę zasługuje m.in. fakt gnieżdżenia się błotniaka stawowego, bociana czarnego, kani rudej, zimorodka i stosunkowo duża liczebność dzięcioła średniego, dzięciołka, siniaka, lerki oraz rzadkiej dla Wielkopolski muchołówki małej. Z ptaków wodno-błotnych gnieździ się żuraw, bąk i inne. W przypadku bezkręgowców, stosunkowo dobrze poznaną grupą systematyczną są motyle większe (Macrolepidoptera). Stwierdzono występowanie 541 gatunków motyli należących do 21 rodzin z tej grupy. Najliczniej reprezentowane rodziny to: Noctuidae (sówki) – 216 gatunków i Geometridae (miernikowce) – 152 gatunki.

W granicach parku utworzonych jest 5 rezerwatów przyrody: „Jezioro Pławno”, „Jezioro Czarne”, „Klasztorne Modrzewie koła Dąbrówki Kościelnej”, „Las Mieszany w Nadleśnictwie Łopuchówko” i „Żywiec dziewięciolistny” i 2 użytki ekologiczne: "Dolina Trojanki między Głęboczkiem a Głębockiem" i „Mokradła nad Jeziorem Kamińskim”. Wyznaczone są także 4 ścieżki edukacyjne: „Dziewcza Góra” na Dziewiczej Górze, „Zbiorowiska roślinne wokół Jeziora Zielonka” w Zielonce, „Walory przyrodnicze okolic Kiszkowa” oraz we Wronczynie „Ścieżka edukacyjna im. Maksymiliana Jackowskiego”. Główne szlaki komunikacyjne przebiegają poza terenami Parku. Na jego obszarze zachował się natomiast układ dawnych traktów komunikacyjnych, w większości o nawierzchni gruntowej, łączących znajdujące się tu miejscowości, a będących częścią historycznych szlaków handlowych. Są to trakty: poznański, annowski, bednarski, zielonkowski i pławiński.

Duża różnorodność terenu i ciekawa przyroda sprawiają, że obszar Parku i jego otuliny wyjątkowo dobrze nadaje się na wycieczki piesze i rowerowe. Ich odbywanie ułatwia gęsta sieć znakowanych szlaków przebiegających przez tereny parku i otuliny: szlaki piesze – czarny, czerwony, zielony, niebieski i żółty, oraz wyznaczona sieć szlaków rowerowych, których łączna długość wynosi 224 km. Szlakami tymi można dotrzeć do wszystkich najciekawszych miejsc Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka i otuliny. Przez tereny parku przebiega również: Cysterski Szlak Rowerowy (CSR) prowadzący z Poznania do Wągrowca, Tarnowa Pałuckiego i Łekna, liczący 142 km, odcinek historycznego szlaku pielgrzymkowego - Wielkopolska Droga Św. Jakuba, na trasie Gniezno – Poznań, oznaczona w terenie muszlą św. Jakuba, oraz Wilczy Szlak - szlak konny prowadzący ze Stęszewka (otulina Parku) do Lubniewic na ziemi Lubuskiej o łącznej długości 250 km.

 

Mapa Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka

 © 2010, Pietruska & Mierkiewicz Sp. z o. o., www.topmapa.pl

Wytworzył:
ZPKWW
Udostępnił:
Maciej Łochyński
(2004-06-25 14:06:07)
Ostatnio zmodyfikował:
Piotr Basiński
(2014-01-07 09:28:41)